इतिहास

अक्कलकोट हे शहर महाराष्ट्रातील सोलापूर जिल्हायात येते. हे तालुक्याचे ठिकाण असून महाराष्ट्र व कर्नाटक सीमेवर वसले आहे. अक्कलकोटला एस. टी. बसने व रेल्वेने येता येते. सोलापूर, नळदुर्ग, गुलबर्गा, गाणगापूर, अफजलपूर या मार्गाने येता येते. अक्कलकोटचे ऐतिहासिक महत्व असून हे पूर्वी संस्थान होते. येते राजघराण्याची गादी असुन भोसले हे संस्थानिक आहेत. श्रीमंत फत्तेसिंहराजे भोसले, पहिले शहाजीराजे, मालोजीराजे, फत्तेसिंहराजे तिसरे व श्रीमंत विजयसिंहराजे भोसले असे पराक्रमी व कर्तबगार राजेहोऊन गेले.अक्कलकोट शहराची ख्याती सबंध महाराष्ट्रभर आणि देशभर पसरली ती म्हणजे दत्तावतारी ब्रम्हांडनायक श्री स्वामी समर्थ महाराज यांचेमुळे. श्री स्वामी समर्थाचा हा अवतार श्रीमंत मालोजीराजे भोसले यांचे कारकीर्दीत झाला. श्रीमंत मालोजीराजे भोसले हे स्वामी भक्त होते. अक्कलकोट मधील २२ वर्षांच्या वास्तव्यात श्री स्वामी समर्थ महाराजांनी अनेक चमत्कार करून यांची महती सर्व महाराष्ट्रभर पसरली.

अन्नछत्राची कल्पना व प्रेरणा

दत्तस्थान औदुंबर येथुन काही साधुमंडळी स्वामी दर्शनासाठी अक्कलकोट येथे मंदिरात आले. दर्शना नंतर दुपारी भोजनाकरिता त्यांनी प.पु. मोहन पुजारी आणि श्री. जन्मेजय विजयसिंहराजे भोसले यांना विचारले. तेव्हा या साधुमंडळीची मोहन पुजारी जन्मेजय भोसले महाराज यांनी भोजन व्यवस्था केली. पण अक्कलकोट हे तीर्थक्षेत्र असुन सुद्धा परगांवच्या भाविकांसाठी मोफत महाप्रसादासाठी अन्नछत्र नाही. ही खंत जन्मेजय भोसले महाराज यांना लागुन राहिली. काही दिवसांनी मंदिरामध्ये श्री दत्त आणि श्री जगदंबा भवानी मातेचे फोटो पेंटीग चालले होते. जगदंबेचे पेटींग पहात प.पु. मोहन महाराज यांनी साक्षात दत्तावतारी श्री. स्वामी समर्थाच्या या पावननगरी मध्ये अन्नछत्र असावे ही कल्पना त्यांनी सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराजांना बोलुन दाखवली आणि ही प्रेरणा कल्पना सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराजांनी उचलुन धरली व त्याबाबत तेथे उपस्थित भाविकांशी चर्चा केली.

अन्नछत्राची स्थापना

थोडयाच दिवसात श्री. गुरुपौर्णिमा उत्सव असल्याने श्री. गुरुपौर्णिमा शुभ मुहर्तावर अन्नछत्र सुरु करावे हे भोसले महाराजांनी मनोमन ठरविले. भोसले राजघराण्यावर श्री स्वामी समर्थाची असीम कृपा दृष्टी होतीच त्यामुळे अन्नदानाचे पुण्यकार्य श्री स्वामी जन्मेजय भोसले महाराज यांचेकडून घेतले. अन्नछत्राची व्यवस्थित आखणी करूनश्री. गुरुपोर्णिमा दिवशी सकाळी कांही उत्साही तरुणांना हाताशी धरून श्री. स्वामी समर्थ चरित्र सारामृताचे सामुदायिक पारायण करून मंदिर परिसरातील ४५घरी सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराजांनी माधुकरीह्याभिक्षाह मागितली, ह्या भिक्षेतून मिळालेल्या ३ किलो तांदुळाचा भात शिजवुन त्यांनी श्री. स्वामी समर्थांना महानैवेध दाखविला आणि तेथेच मंदिरात पाच पन्नास स्वामी भक्तांना “महाप्रसाद” ह्या मोफत भोजन वाढला. अशार्तहेने अन्नछत्राची गुरुपोर्णिमा शुभमुहूर्तावर मुहूर्तमेढ रोवली गेली.
२९ जुलै १९८८ श्री गुरुपोर्णिमेच्या मुहूर्तावर हे अन्नछत्र सुरु झाले. या अन्नछत्राचे “श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळ अक्कलकोट” असे नामकरण करण्यात आले. शासनदरबारी मान्यता असावी हया उदेशाने हया अन्नछत्र मंडळींचे सुरुवातीस सोसायटी रेजिस्ट्रेशन करण्यात आले. ह्या रेजिस्ट्रेशन नं. २०९४ सोलापूरदि. हया अन्नछत्राचा विस्तार व्हायला लागला. अन्नदानासाठी परगांवच्या भक्तांच्या देणग्या यायला लागल्याने ट्रस्ट स्थापनाची आवश्यकता भासु लागली. त्यामुळे सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराजांनी आपले निकटवर्तीयसंबधीत व सहकारी असलेल्या स्वामीभक्तांना सभासद करून घेऊन पब्लिक ट्रस्ट (सार्वजनिकन्यास) ची नोंदणी केली. (पब्लिक ट्रस्ट नं एफ / २२७९ / सोलापुर दि. २९/११/१९८९). त्या वेळेस या सर्वांनी सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराजांना संस्थेचे संस्थापक अध्यक्ष केले व त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळ (ट्रस्ट), अक्कलकोट ह्या नावाने हे धर्मदाय संस्थान कार्यरत आहे. सुरूवातीस दर गुरूवारी अन्नदान सुरू झाले. अल्पावधित दर गुरूवारी व दर रविवारी अन्नदान सुरू झाले. या अन्नछत्राच्या स्वामी कार्यासाठी तसेच परगांवच्या स्वामी भक्तांचा वाढता प्रतिसाद लक्षात घेऊन सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराजांनी देवस्थानच्या उत्तर महाद्वारालगत असलेल्या जागेत अन्नछत्र सुरू करण्याचा निर्णय घेतला. यासाठी थोर साध्वी मातोश्री. अंबुतार्इ खंडेराव सरदेशमुख यांनी या पुण्यकर्मासाठी आपली स्वत:ची जागा अन्नछत्रास देऊ करून अन्नछत्रास मायेच्या ममतेने दिलासा दिला आणि अन्नदानाचे स्वामी कार्य दुप्पट जोराने सुरू झाले. गांवातील स्वामीभक्त असलेल्या कांही मंडळींनी मदतीसाठी हात पुढे केला. त्यामुळे त्यांच्या मदतीने व स्वामी भक्तांच्या मिळालेल्या देणग्यांमधुन ह्या ठिकाणी अन्नछत्रासठी २०० स्वामी भक्त बसतील एवढे मोठे पत्र्याचे शेड उभे करण्यात आले. जानेवारी १९८९ पासुन दैनंदिन एक वेळ अन्नछत्र सुरू झाले, अल्पवधीतच स्वामी भक्तांचा वाढता प्रतिसाद पाहुन दैनंदिन दोन्ही वेळेस अन्नछत्र सुरू झाले.

अन्नछत्राचे नवीन जागेत स्थलांतर

दिवसेंदिवस अन्नछत्राची व्याप्ती वाढु लागली, परगांवच्या भाविकांचा वाढता प्रतिसाद यामुळे स्वामी भक्तांची गर्दी वाढतच चालली त्यामुळे सध्याची असलेली अन्नछत्राची जागा अपुरी पडु लागली. यामुळे देवस्थानचे दक्षिणेस मैंदर्गी गाणगापूर रस्त्यालगत श्री वीरभद्र कोकळे यांची १६ एकर जमिन नाममात्र किमतीत खरेदी करण्यात आली. वास्तविक, श्री. कोकळे यांना सदर जमिन द्यावयाची नव्हती पण ही जमीन संस्थानकाळी श्रीमंत विजयसिंहराजे भोसले महाराज यांचे कडुन कोकळे यांना मिळाली होती आणि अन्नछत्राचे महान अक्कलकोट नरेश श्रीमंत विजयसिंहराजे भोसले यांचे सुपुत्र सन्मा. जन्मेजय विजयसिंहराजे भोसले हे करित आहेत, हे समजल्यावरून त्यांनी सदरच्या कार्यासाठी देऊ केली. जमिन ताब्यात घेऊन जमिनीचे सपाटीकरण करण्यात आले. याठिकाणी सध्याचे असलेले महाप्रसादगृहाचे पत्र्याचे भव्य कायमस्वरूपी शेड सोलापुरचे उद्योगपती सन्मा. दत्ताआण्णा सुरवसे यांनी उभारून दिले. या ठिकाणी एकावेळेस १००० स्वामी भक्त महाप्रसादाचा लाभ घेऊ शकतात. ह्या महाप्रसादगृहात स्वंयपाकगृह कोठी खोली, ताट ग्लास वाटया विसळण्याची जागा, हातधुण्यासाठी स्वतंत्र व्यवस्था, पीठगिरणी, शेंगाकुट, कणीकतिंबणे, मिरची तिखट करणे, देणगीकांऊटर इ. सोयी निर्माण करण्यात आल्या.

अन्नछत्रातील सेवेकरी वर्ग

अन्नछत्राची स्थापना झाल्यापासुन आजतागायत अन्नछत्रात मनापासुन सेवा करणारे नंतर अन्नछत्र कांहीवर्षानंतर व्यवस्थित जम बसल्यानंतर नाममात्र मानधनावर काम करणारे श्री. एस. के. स्वामी कॅशियर, श्री. धानप्पा काडप्पा उमदी मुख्य आचारी, श्री. शहाजी शिवाजी यादव व्यवस्थापक, श्री. प्रकाश शेकप्पा गायकवाड व्यवस्थापक, श्री. सुनिल तुकाराम पवार व्यवस्थापक, सौ. मथुराबार्इ पाटील महाप्रसाद महिला प्रमुख, सौ.गोदावरी जगन्नाथ भोसले भाजीपाला महिला प्रमुख, श्रीमती. गौराबार्इ भुसनुरे स्वंयपाक महिला प्रमुख यांचा येथे आवर्जुन उल्लेख करावा लागेल, कारण यांनी सुरूवातीच्या काळापासुन अन्नछत्राच्या सेवेत स्वत:ला वाहुन घेतले आहे. अन्नछत्राची व्याप्ती वाढल्याने आजमितीस येथे क्लार्क स्टाफ, आचारी, वाढपी,चपाती करण्या­या, भाजी निवडणा­या, धान्य निवडणा­या व ताट वाटया धुणा­या महिला, सफार्इकामगार, सुरक्षा रक्षक, यात्री निवास व यात्री भुवन मधील या सर्वांची संख्या २५० इतकी आहे. या सर्वांना त्यांच्या कामाच्या स्वरूपाप्रमाणे मानधन देण्यात येते. त्याचप्रमाणे कांहीजण स्वामी सेवक म्हणुन मानधन न घेता सेवा करतात. हे सर्व सेवेकरी अहोरात्रा निस्व:र्थी वॄत्तीने व विनम्रपणे अन्नछत्रात कष्ट करतात आणि त्यामुळे अल्पावधीत या अन्नछत्राच्या रोपटयाचे प्रचंड वटवृक्षात रूपांतर झाले आहे.

सुरुवातीच्या काळात एस.टी. चा सहभाग

१९८८ ला अन्नछत्रत्र सुरू झाले आणि अन्नछत्रास भक्तांचा वाढता प्रतिसाद यामुळे १९८९ ला अन्नछत्रास सार्वजनिक न्यास नोंदणी क्रमांक मिळाला. या प्रारंभीच्या काळात अन्नछत्र ही कल्पना राबविंण्यासठी आणि अन्नदान कार्य नेटाने सुरू करण्यासाठी त्यावेळीस राज्य परिवहन कर्मचारी अधिकारी यांनी भरीव असे सहकार्य केले. अन्नछत्राचे संस्थापक अध्यक्ष मा. जन्मेजय विजयसिंहराजे भोसले हे या अगोदर सोलापुरच्या एस.टी. विभागीय कार्यालयातील लेखा शाखेत कार्यरत होते. त्यामुळे त्याचा मोठा फायदा अन्नछत्रास झाला. सोलापुरचे विभागीय कार्यालय अक्कलकोट डेपो व अन्य डेपो कर्मचाऱ्यांसाठी जवळपास अडीचलाख रूपयापर्यंत अन्नदान निधी देणगी स्वरूपात देऊन अन्नछत्राच्या उभारणीत मोठे योगदान दिले आहे. त्याची जाणिवअन्नछत्राने ठेवली आहे. सद्यस्थितीत महाराष्ट्रातील कानाकोप­यातुन दररोज ३० ते ३५ एस.टी. बसगाडया रात्री मुक्कामास अन्नछत्रात येतात. त्या चालक व वाहकांच्या महाप्रसादाची व निवासाची व्यवस्था अन्नछत्रामार्फत केली जाते. सुमारे ६ लाख रूपये खर्चुन संस्थानने एस.टी.चालक व वाहक विश्रांतीगृह अन्नछत्र परिसरात सुसज्ज असे बांधले आहे.

अन्नछत्रास महाराष्ट्रातील मान्यवरांची सदिच्छा भेट आणि भरीव सहकार्य

१९८८ जुलै पासुन (गुरूपोर्णिमा) अन्नछत्रास प्रारंभ होऊन दिवसेंदिवस अन्नछत्र मंडळाची व्याप्ती वाढु लागली अल्पावधीत आदर्शवत एकमेव संस्थान म्हणुन ओळखले जाऊ लागले. तसेच श्री स्वामी समर्थांच्या भक्तीचा प्रसार झाल्याने मोठमोठे मान्यवर श्री च्यां दर्शना करिता व महाप्रसादाकरिता येऊ लागले. अन्नछत्रात येऊन श्री. स्वामीचां महाप्रसाद घेऊन तृप्त झाले. राजकीय नेत्यांपैकी सन्मा. सुशिलकुमारजी शिंदे केंद्रीय उर्जा मंत्री, सन्मा. ना. शिवराज पाटील चाकुरकर केंद्रीय गृहमंत्री, कै. सन्मा. शंकररावजी चव्हाण, सन्मा. श्री. अनंतकुमार माजी केंद्रिय मंत्री, आंध्र प्रदेश व कर्नाटकातील मंत्रीगण, सन्मा. ना. विलासरावजी देशमुख, सन्मा. ना. विजयदादा मोहितेपाटील, सन्मा. आ. प्रतापसिंहजी मोहितेपाटील, सन्मा. आ. रणजीतसिंहजी मोहितेपाटील, सन्मा. आ. छगनराव भुजबळ, सन्मा. ना. हांडोरे साहेब, सन्मा. ना. सुनिलजी तटकरेसाहेब, सन्मा. ना. डावखरेसाहेब, सन्मा. आ. सचीनजी आहिरसाहेब, सन्मा. आ. कांतातार्इ नलावडे, श्रीमती पुष्पातार्इ हिरे‚ सन्मा.वामनराव महाडिक‚ सन्मा. आ. भार्इ जगताप‚ सन्मा. आ. उल्हास पवार‚ सन्मा. आ. आण्णा थोरात‚ सन्मा. ना. नारायणराव राणे‚ सन्मा. फुंडकर‚ सन्मा. गोपीनाथजी मुंडे‚ मा. ना. बबनराव पाचपुते वनमंत्री, मा. ना. विनयजी कोरे ,मा. ना. आनंदराव देवकते, मा. ना. सुधाकरपंत परिचारक, मा. श्री. दिग्विजयसिंह , मा. मुख्यमंत्री. म. प्र. मा. श्री. धैर्यशील मोहिते पाटील, सन्मा. ना. स. फरांदे‚ सन्मा. ना. हसन मुश्रीफ‚ खा. चंद्रकांत खैरे तसेच ब­याच दिग्गज मंडळीनी अन्नछत्राचे कार्य पाहुन समाधान व्यक्त केले. त्याच प्रमाणे मा. वासुदेवन‚ मा. प्रविणसिंह परदेशी‚ मा. श्री. दिपक कपूर‚ मा. श्री. अपुर्वचंद्रा मा. श्री. अरूण बोंगिरवार‚ मा. श्री जगदिश पाटील‚ अनिल डिग्गीवार, भगवंतराव मोरे, धंनजयराव जाधव‚ भुजंगराव मोहिते, अरविंद इनामदार, मा. रेड्रडी, श्रीनिवासन इ. व त्याचप्रमाणे आदरणीय प. पु. भैय्युमहाराज ,इंदोर. प.पु.१००८ चंद्रशेखर शिवाचार्य महास्वामीजी, ज्ञानपीठ काशी, प.पु.आण्णा महाराज वार्इकर‚ प.पु.काटकर महाराज‚ प.पु.दिघेमावशी‚ तोडकर महाराज‚ मुंगळे महाराज‚ प.पु.झुरळे महाराज , प.पु.भाऊ थावरे या थोर महात्म्यांनी अन्नछत्राचे कार्य पाहुन समाधान व्यक्त करून आशिर्वाद दिले आहेत. तसेच गानकोकिळा गान सम्राज्ञी आदरणीय लता मंगेशकर, श्रीमती अनुराधा पौडवाल, थोर गायक, सन्मा.अजित कडकडे, थोर गायिका उषा मंगेशकर यांनी सुध्दा अन्नछत्रास सदिच्छा भेट देऊन शुभेच्छा व्यक्त केल्या आाहेत. जयश्री गडकर, कुलदिप पवार, अशोक सराफ, अतुल परचुरे, अविनाश नारकर, ऐश्वर्या नारकर, सुरेखा पुणेकर, निलम शिर्के, आशा काळे, पद्ममिनी कोल्हापुरे, बिरबल, चंद्रकांत मांढरे, राजशेखर, शरद तडवळकर, जयवंत वाडकर, अल्का कुबल, वंदना गुप्ते, पंकज विष्णु, ऋतुजा देशमुख, शशिकला, सविता माळपेकर, निर्मिती सावंत तसेच महेश मांजरेकर, दिपक शिर्के, आदेश बांदेकर, सुचित्रा बांदेकर, सुशांत शेलार, आशालता वाजगावकर, जयंत वाडकर, यतीन कारेकर, भरत जाधव इ. मराठी हिन्दीं चित्रपट सृष्टीतील मंडळीनी अन्नछत्रास भेट देऊन समाधान व्यक्त केले. तसेच श्री. आदिकराव पार्लेकर पाटील कराड, मा.ग.फडतरे, कॅ. पी व्ही सावंत कोल्हापूर, मेजर शिवाजीराव शेळके, श्री. आर. सी. पाटील इ. एस.टी. तील बडया अधिकार्यांनी येथे हजेरी लावली आहे. राजमाता सुमित्राराजे भोसले, सातारा आणि श्रीमंत छत्रपती शिवाजीराजे भोसले सातारा यांनी सुध्दा अन्नछत्राच्या स्वामी कार्यावर समाधान व्यक्त केले आहे. आतापर्यंतच्या २० वर्षाच्या कालावधीमध्ये या अन्नछत्र संस्थानास बऱ्याच मान्यवरांनी सदिच्छा भेट देऊन आणि महाप्रसादाचा लाभ घेऊन तृप्त झाले.१९८८ जुलै पासुन (गुरूपोर्णिमा) अन्नछत्रास प्रारंभ होऊन दिवसेंदिवस अन्नछत्र मंडळाची व्याप्ती वाढु लागली अल्पावधीत आदर्शवत एकमेव संस्थान म्हणुन ओळखले जाऊ लागले. तसेच श्री स्वामी समर्थांच्या भक्तीचा प्रसार झाल्याने मोठमोठे मान्यवर श्री च्यां दर्शना करिता व महाप्रसादाकरिता येऊ लागले. अन्नछत्रात येऊन श्री. स्वामीचां महाप्रसाद घेऊन तृप्त झाले. राजकीय नेत्यांपैकी सन्मा. सुशिलकुमारजी शिंदे केंद्रीय उर्जा मंत्री, सन्मा. ना. शिवराज पाटील चाकुरकर केंद्रीय गृहमंत्री, कै. सन्मा. शंकररावजी चव्हाण, सन्मा. श्री. अनंतकुमार माजी केंद्रिय मंत्री, आंध्र प्रदेश व कर्नाटकातील मंत्रीगण, सन्मा. ना. विलासरावजी देशमुख, सन्मा. ना. विजयदादा मोहितेपाटील, सन्मा. आ. प्रतापसिंहजी मोहितेपाटील, सन्मा. आ. रणजीतसिंहजी मोहितेपाटील, सन्मा. आ. छगनराव भुजबळ, सन्मा. ना. हांडोरे साहेब, सन्मा. ना. सुनिलजी तटकरेसाहेब, सन्मा. ना. डावखरेसाहेब, सन्मा. आ. सचीनजी आहिरसाहेब, सन्मा. आ. कांतातार्इ नलावडे, श्रीमती पुष्पातार्इ हिरे‚ सन्मा.वामनराव महाडिक‚ सन्मा. आ. भार्इ जगताप‚ सन्मा. आ. उल्हास पवार‚ सन्मा. आ. आण्णा थोरात‚ सन्मा. ना. नारायणराव राणे‚ सन्मा. फुंडकर‚ सन्मा. गोपीनाथजी मुंडे‚ मा. ना. बबनराव पाचपुते वनमंत्री, मा. ना. विनयजी कोरे ,मा. ना. आनंदराव देवकते, मा. ना. सुधाकरपंत परिचारक, मा. श्री. दिग्विजयसिंह , मा. मुख्यमंत्री. म. प्र. मा. श्री. धैर्यशील मोहिते पाटील, सन्मा. ना. स. फरांदे‚ सन्मा. ना. हसन मुश्रीफ‚ खा. चंद्रकांत खैरे तसेच ब­याच दिग्गज मंडळीनी अन्नछत्राचे कार्य पाहुन समाधान व्यक्त केले. त्याच प्रमाणे मा. वासुदेवन‚ मा. प्रविणसिंह परदेशी‚ मा. श्री. दिपक कपूर‚ मा. श्री. अपुर्वचंद्रा मा. श्री. अरूण बोंगिरवार‚ मा. श्री जगदिश पाटील‚ अनिल डिग्गीवार, भगवंतराव मोरे, धंनजयराव जाधव‚ भुजंगराव मोहिते, अरविंद इनामदार, मा. रेड्रडी, श्रीनिवासन इ. व त्याचप्रमाणे आदरणीय प. पु. भैय्युमहाराज ,इंदोर. प.पु.१००८ चंद्रशेखर शिवाचार्य महास्वामीजी, ज्ञानपीठ काशी, प.पु.आण्णा महाराज वार्इकर‚ प.पु.काटकर महाराज‚ प.पु.दिघेमावशी‚ तोडकर महाराज‚ मुंगळे महाराज‚ प.पु.झुरळे महाराज , प.पु.भाऊ थावरे या थोर महात्म्यांनी अन्नछत्राचे कार्य पाहुन समाधान व्यक्त करून आशिर्वाद दिले आहेत. तसेच गानकोकिळा गान सम्राज्ञी आदरणीय लता मंगेशकर, श्रीमती अनुराधा पौडवाल, थोर गायक, सन्मा.अजित कडकडे, थोर गायिका उषा मंगेशकर यांनी सुध्दा अन्नछत्रास सदिच्छा भेट देऊन शुभेच्छा व्यक्त केल्या आहेत. जयश्री गडकर, कुलदिप पवार, अशोक सराफ, अतुल परचुरे, अविनाश नारकर, ऐश्वर्या नारकर, सुरेखा पुणेकर, निलम शिर्के, आशा काळे, पद्ममिनी कोल्हापुरे, बिरबल, चंद्रकांत मांढरे, राजशेखर, शरद तडवळकर, जयवंत वाडकर, अल्का कुबल, वंदना गुप्ते, पंकज विष्णु, ऋतुजा देशमुख, शशिकला, सविता माळपेकर, निर्मिती सावंत तसेच महेश मांजरेकर, दिपक शिर्के, आदेश बांदेकर, सुचित्रा बांदेकर, सुशांत शेलार, आशालता वाजगावकर, जयंत वाडकर, यतीन कारेकर, भरत जाधव इ. मराठी हिन्दीं चित्रपट सृष्टीतील मंडळीनी अन्नछत्रास भेट देऊन समाधान व्यक्त केले. तसेच श्री. आदिकराव पार्लेकर पाटील कराड, मा.ग.फडतरे, कॅ. पी व्ही सावंत कोल्हापूर, मेजर शिवाजीराव शेळके, श्री. आर. सी. पाटील इ. एस.टी. तील बडया अधिकार्यांनी येथे हजेरी लावली आहे. राजमाता सुमित्राराजे भोसले, सातारा आणि श्रीमंत छत्रपती शिवाजीराजे भोसले सातारा यांनी सुध्दा अन्नछत्राच्या स्वामी कार्यावर समाधान व्यक्त केले आहे. आतापर्यंतच्या २० वर्षाच्या कालावधीमध्ये या अन्नछत्र संस्थानास बऱ्याच मान्यवरांनी सदिच्छा भेट देऊन आणि महाप्रसादाचा लाभ घेऊन तृप्त झाले.

सन्मा.ना. सिध्दारामजी म्हेञे साहेब यांचा अन्नछत्र कार्यात सहभाग

सन्मा. ना. सिध्दारामजी म्हेञे साहेब गृह,तुरूंग व फलोत्पादन राज्यमंत्री, महाराष्ट्र राज्य यांचा व अन्नछत्राचे सन्मा. संस्थापक अधक्ष जन्मेजय भोसले महाराज यांच्याशी अन्नछत्राच्या सुरूवातीच्या काळापासुन जिव्हाळयाचे संबंध आहेत. मा.म्हेत्रे साहेब हे अन्नछत्राचे सुरूवातीच्या काळापासुन संस्थापक खजिनदार व सदस्य आहेत. त्यांचा नेहमीच अन्नछत्राच्या कामासाठी हात पुढे असतो. त्यांचे वेळोवेळी सहकार्य व मार्गदर्शन असते.

मा. श्री. शिवाजीराव पिसे (महाराज) व कै. बाळासाहेब शिंदे यांचे योगदान

सोलापुरचे सन्मा. श्री शिवाजीराव पिसे महाराज व कै. बाळासाहेब शिंदे यांचे अन्नछत्राच्या स्थापनेपासुन उभारणीच्या कार्यात मोलाचे सहकार्य लाभले आहे. तसेच त्यांच्या अन्नछत्राचे कार्यास मोलाचे मार्गदर्शन आणि भक्कम पाठिंबा मिळाला आहे व मिळत आहे. अन्नछत्राच्या सुरूवातीच्या काळात अन्नछत्राच्या कायदेविषयक बाबींच्या पुर्ततेसाठी अॅडव्होकेट विजय एन. पाटील हे अन्नछत्राचे पाठीशी खंबीरपणे निरपेक्ष भावनेने उभे राहिले. तसेच सद्या अन्नछत्राचे कायदेविषयक सल्लागार म्हणुन पुणे येथील विधीज्ञ. सन्मा. अॅड. सुरेशचंद्रजी भोसले हे असुन विधीज्ञ सन्मा. अॅडव्होकेट नितीनजी हबीब सोलापुर हे अन्नछत्राचे कायदेविषयक सल्लागार म्हणुन काम पाहतात. यांचे अन्नछत्राचे कार्यात मोलाचे सहकार्य लाभत आहे.संस्थेच्या प्रारंभापासुन आजतागायत अन्नछत्राच्या देणग्यांचा जमाखर्चाचा हिशोब व त्याचे लेखा परिक्षण करण्याचे काम सन्मा. जी. एम. पावले चार्टड अकौंटंट सोलापुर हे पाहतात. केवळ नाममात्र मानधनावर स्वामी सेवा म्हणुन हे कार्य करतात. लेखा परिक्षणाबाबत त्यांचे वेळोवेळी मोलाचे मार्गदर्शन लाभले आहे व लाभत आहे.

संस्थेस शेतजमिन दान केलेले देणगीदार

कै. बाबासाहेब गोविंदराव देशमुख , रा. इंगळगी, यांनी आपली ३७ एकर बागायत जमीन दानपत्राद्वारे अर्पण केली.अन्नछत्राच्या अन्नदान कार्याने प्रभावित होऊन अन्नछत्र मंडळास जमिन दान करून स्वामी चरणी सेवा रूजु केलेले सन्माननीय देणगीदार पुढील प्रमाणे :
• कै. बाबासाहेब गोविंदराव देशमुख , रा. इंगळगी, यांनी आपली ३७ एकर बागायत जमीन दानपत्राद्वारे अर्पण केली.
• कै.विरप्पा पिरप्पा बिरादार, मु. पो. बासलेगांव ता. अक्कलकोट यांनी आपली १९ एकर बागायत जमीन दानपत्राद्वारे अर्पण केली.
• कै.आनंदराव मोरे, रा. आबावाडी अक्कलकोट यांनी आपली अडीच एकर शेतजमिन अन्नछत्रास अर्पण करून आपल्या मनाची श्रीमंती दाखवली आहे.
• कै. वसुदेव बंडोबा कदम, रा. तांबोळे ता. मोहोळ यांनी आपल्या मालकीची २४ एकर शेत जमीन दानपत्राद्वारे अन्नछत्र मंडळास अर्पण केली. यांचे दातृत्व हे समर्थ भक्तांचे श्रद्धा व प्रेरणास्थान बनेल यात शंका नाही.
• श्री. पोतदार अक्कलकोट यांनी आपल्या मालकीची मौजे गौडगांव येथील अडीच एकर शेतजमिन अन्नछत्रास स्वामी चरणी अर्पण केली.
• श्री. कुंभार अक्कलकोट अन्नछत्राच्या मैंदर्गी रस्त्यालगत ५ १ २ एकर शेतजमीन अन्नछत्राने आपल्या भविष्यातील योजंनासाठी श्री. कुंभार यांचेकडुन नाममात्र किमतीत विकत घेतली आहे.

घर जागा दानपत्र

अन्नछत्राच्या चाललेल्या कार्याने प्रभावित होऊन बदलापुर ठाणे येथील स्वामीभक्त आणि सोलापुर येथील स्वामीभक्त यांनी आपले राहते घर त्यांच्या मृत्यु पश्चात अन्नछत्रास दान केले आहे. तसेच अन्नछत्राच्या स्थापनेपासुन आजतागायत वेळोवेळी नानाविध क्षेत्रातील अनेक मान्यवर व सन्माननीय अतिथी यांनी सदिच्छा भेट देऊन, अन्नछत्राची कार्याची पाहणी करून आणि महाप्रसाद ग्रहण करून तृप्तीची ढेकर दिली आहे आणि अन्नछत्रातील अन्नदानाच्या कार्याची प्रशंसा केली आहे. 

२९ जुलै १९८८ श्री गुरुपोर्णिमेच्या मुहूर्तावर हे अन्नछत्र सुरु झाले. या अन्नछत्राचे “श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळ अक्कलकोट” असे नामकरण करण्यात आले. हया अन्नछत्राचा विस्तार व्हायला लागला. अन्नदानासाठी परगांवच्या भक्तांच्या देणग्या यायला लागल्याने ट्रस्ट स्थापनाची आवश्यकता भासु लागली. त्यामुळे सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराजांनी आपले निकटवर्तीयसंबधीत व सहकारी असलेल्या स्वामीभक्तांना सभासद करून घेऊन पब्लिक ट्रस्ट (सार्वजनिकन्यास) ची नोंदणी केली.
अन्नछत्र हे दुपारी 12 ते 3 व रात्री 9 ते 11 या वेळेत सुरू असते. गर्दीच्या वेळेस किवां उत्सवाच्या दिवशी हे अन्नछत्र अहोरात्र सुरू असते. येथे आलेला भक्त विन्मुख होऊन जात नाही. हे या अन्नछत्राचे विशेष आहे. अन्नछत्रात रोज अंदाजे १० हजार तर गर्दीच्या विशेष दिवशी सुमारे ३ लाख स्वामीभक्त महाप्रसाद घेतात. महाप्रसादाचा दररोजचा खर्च सरासरी 1 लाख ते दीड लाख रूपये इतका आहे. सदरचा महाप्रसाद (मोफत पुर्ण भोजन) मोफत असल्याने येथे कसल्याच प्रकारचे मुल्य त्यासाठी आकरले जात नाही. 

सन्मा. संस्थापक अध्यक्ष यांचा जीवन परिचय व कार्य

श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळ (ट्रस्ट),अक्कलकोट हया सबंध महाराष्ट्रात अल्पावधीतच ख्यातनाम पावलेल्या संस्थानचे संस्थापक अध्यक्ष सन्मा. जन्मेजय विजयसिंहराजे भोसले यांचा जीवन परिचय खालीलप्रमाणे - नांव: सन्मा. श्री. जन्मेजय विजयसिंहराजे भोसले (महाराज) (अक्कलकोट नरेश श्रीमंत विजयसिंहराजे भोसले महाराज यांचे सुपुत्र) वय: ५८ वर्षे. निवास : 'कारंजा महाल', तहसील कार्यालयासमोर अक्कलकोट, जि. सोलापुर. वैवाहिक जीवन: पत्नीऋसौ. अलकतार्इ, माजी नगरसेविका, नगरपरिषद, अक्कलकेाट. मुलगा श्री. विजयसिंह उर्फ अमोलराजे, पदवीधर, विवाहित. मुलगी सौ. अनुया, पदविकाधारक, विवाहित. (ह्या पुणे येथील सासर.)

राजघराण्याची माहिती

अक्कलकोट हे पुर्वी संस्थान होते. येथे भोसले राजघराण्याची गादी आहे. छत्रपतींच्या चार गादयापैकी एक गादी. या राजघराण्याचा इतिहास छत्रपती शाहु महाराज पहिले यांच्या पासुन सुरू होतो. या राजघराण्यात फत्तेसिंहराजे पहिले, शहाजीराजे, मालेजीराजे तिसरे व विजयसिंहराजे असे पराक्रमी राजे होऊन गेले. सन्मा. श्री. जन्मेजय हे अक्कलकोट नरेश श्री विजयसिंहराजे भोसले यांचे सुपूत्र. श्री स्वामीसमर्थांच्या वेळेस श्रीमंत मालोजीराजे हे गादीवर होते. त्यावेळेपासुन या राजघराण्यावर ब्रम्हांडनायक श्री स्वामी समर्थ महाराजांची असीम कृपा दृष्टी होती आणि आजसुध्दा तशीच आहे. श्री स्वामी समर्थांची सेवा करण्यात अक्कलकोटकर राजे स्वत:ला धन्य समजत. सन्मा. जन्मेजय विजयसिंहराजे भोसले यांचे कार्य, अक्कलकोटच्या या राजघराण्यात आज पर्यंत कोणत्याही नरेशांनी इतके भव्य कार्य केले नव्हते. असे भव्य व प्रचंड जनसेवेचे पर्यायाने श्री स्वामी सेवेचे कार्य श्री जन्मेजय भोसले महाराज यांनी केले आहे. वास्तविक श्री स्वामी समर्थ महाराजांनी हे प्रचंड कार्य त्यांचेकडुन करवुन घेतले आहे. त्यांच्या या सेवेस महाराष्ट्रात तोड नाही.

अन्नछत्र मंडळाची स्थापना व त्यांचे कार्य

दत्तावतारी श्री स्वामी समर्थ महाराजांचे दर्शनासाठी दररोज हजारो परगांवचे स्वामी भक्त अक्कलकोटला येत असतात. परंतु त्यांच्या भोजनाची व निवासाची कोणतीच सोय नाही, हे जाणुन सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराजांनी सहकाऱ्यांच्या मदतीने गुरूपोर्णिमा १९८८ च्या मुहूर्तावर माधुकरी मागुन मिळवलेल्या तीन किलो तांदळाचा महाप्रसाद तयार करून श्री स्वामीनां महानैवद्य दाखवुन परगांवच्या स्वामीभक्तांची पंगत बसवुन श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळाची स्थापना केली. दिवसेंदिवस अन्नछत्र मंडळाची प्रगती सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराज यांच्या कुशल मार्गदर्शनाखाली झपाटयाने वाढु लागली. नव्या जागेत भोसले महाराजांनी अन्नछत्र मंडळाच्या महाप्रसादगृहाची मोठया प्रमाणात उभारणी करून १००० भाविक एका वेळेस महाप्रसाद घेऊ शकतील अशी व्यवस्था केली. त्या नंतर पाठोपाठ अल्पावधीत नानाविध इमारतींची त्यंनी बांधकामे केली. त्यापैकी ठळक लक्षात येणारे बांधकाम म्हणजे जन्मेजय भोसले महाराजांनी परगांवाहुन येणाऱ्या स्वामी भक्तांच्या निवासासाठी व पाच कोटी रूपये खर्चुन बांधलेली यात्रीनिवास १ ही भव्य व देखणी इमारत होय. हया इमारतीत १८ हॉल व ६६ खोल्या असुन ५००० भाविक मुक्कामास राहतील एवढी क्षमता हया इमारतीची आहे. एवढया प्रचंड इमारतीचे भोसले महाराजांनी बांधकाम करून अक्कलकोट शहराची व स्वामी समर्थांची ख्याती सर्वत्र पसरविली आहे. तसेच यात्रीभुवन २ ही सुध्दा भव्य इमारत असुन हया इमारतीत १०५ खोल्या असुन सर्व खोल्या अॅटॅच आहेत. त्यापैकी १८ खोल्या हया व्हीआयपी व ए.सी. खोल्या आहेत. या इमारतीचा तळमजला कार्यरत असुन सद्या इमारतीचे बांधकाम सुरू आहे. त्याचप्रमाणे परगांवच्या स्वामी भक्तांच्या सोयीसाठी इतर बरीच बांधकामे भोसले महाराजांनी मोठया धाडसाने व भाविकांच्या मिळणाऱ्या देणग्याच्यां आधारे केले आहे. हया अन्नछत्रात दररोज दोन्ही वेळेस सरासरी १५००० भाविक महाप्रसादाचा (मोफत भोजन) लाभ घेऊन तृप्त होतात. अनेक मान्यवर अतिथी संस्थेस भेट देऊन व महाप्रसाद घेऊन समाधान व्यक्त केले आहे. तसेच भोसले महाराजांनी श्री स्वामी समर्थाच्यां भक्तीचा प्रसार व्हावा म्हणुन व परगांवच्या अबाल वृध्द विकलांग व रूग्ण अशा स्वामी भक्तांना स्वामी सेवा व स्वामी दर्शन व्हावे यासाठी श्री स्वामी समर्थ पालखी परिक्रमा सबंध महाराष्ट्रात सुरू केली. हया परिक्रमेचा कालावधी ६ महिने इतका असतो. अन्नदानाच्या माध्यमातुन मा. भोसले महाराज यांनी मानवतावादी कार्यास चालना दिली. नैसर्गिक आपदग्रस्त, भुकंपग्रस्त, पुरग्रस्त व जळीतग्रस्तांना त्यांनी मदतीचा हात पुढे केला आहे. शासनाच्या नानाविध खात्याच्या निरनिराळया योजना राबविण्यासाठी शासनास सर्वोतपरी भरीव सहकार्य केले आहे व अद्यापही केले जाते. शासनाचे विविध उपक्रम उदा: आरोग्य विषयक शिबीर, रक्तदान शिबीर, पल्स पोलिओ, नेत्र शस्त्रक्रिया, कुटूंब नियोजन शिबीर, सांस्कृतीक व क्रिडा विषयक शिबीर इ. उपक्रम राबवुन शासनास सहकार्य केले आहे. पोलिस खात्यास ही वेळोवेळी सहकार्य करीत आले आहे. गोरगरीब अनाथ गरजु विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक मदत तसेच गरिब व गरजु रूग्णांना त्यांच्या औषधोपचारासाठी वैद्यकीय मदत केली जाते. गेली २० वर्षे श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळ हे धर्मादाय संस्थान सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराज यांच्या कुशल मार्गदर्शनाखाली नेत्रदिपक अशी यशस्वी वाटचाल करीत आहे. त्यांनी अल्पावधीतच अन्नछत्राच्या माध्यमाद्वारे स्वामीभक्ताचे नंदनवन फुलविले आहे.

अन्नछत्र मंडळाची स्थापना व त्यांचे कार्य

दत्तावतारी श्री स्वामी समर्थ महाराजांचे दर्शनासाठी दररोज हजारो परगांवचे स्वामी भक्त अक्कलकोटला येत असतात. परंतु त्यांच्या भोजनाची व निवासाची कोणतीच सोय नाही, हे जाणुन सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराजांनी सहकाऱ्यांच्या मदतीने गुरूपोर्णिमा १९८८ च्या मुहूर्तावर माधुकरी मागुन मिळवलेल्या तीन किलो तांदळाचा महाप्रसाद तयार करून श्री स्वामीनां महानैवद्य दाखवुन परगांवच्या स्वामीभक्तांची पंगत बसवुन श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळाची स्थापना केली. दिवसेंदिवस अन्नछत्र मंडळाची प्रगती सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराज यांच्या कुशल मार्गदर्शनाखाली झपाटयाने वाढु लागली. नव्या जागेत भोसले महाराजांनी अन्नछत्र मंडळाच्या महाप्रसादगृहाची मोठया प्रमाणात उभारणी करून १००० भाविक एका वेळेस महाप्रसाद घेऊ शकतील अशी व्यवस्था केली. त्या नंतर पाठोपाठ अल्पावधीत नानाविध इमारतींची त्यंनी बांधकामे केली. त्यापैकी ठळक लक्षात येणारे बांधकाम म्हणजे जन्मेजय भोसले महाराजांनी परगांवाहुन येणाऱ्या स्वामी भक्तांच्या निवासासाठी व पाच कोटी रूपये खर्चुन बांधलेली यात्रीनिवास १ ही भव्य व देखणी इमारत होय. हया इमारतीत १८ हॉल व ६६ खोल्या असुन ५००० भाविक मुक्कामास राहतील एवढी क्षमता हया इमारतीची आहे. एवढया प्रचंड इमारतीचे भोसले महाराजांनी बांधकाम करून अक्कलकोट शहराची व स्वामी समर्थांची ख्याती सर्वत्र पसरविली आहे. तसेच यात्रीभुवन २ ही सुध्दा भव्य इमारत असुन हया इमारतीत १०५ खोल्या असुन सर्व खोल्या अॅटॅच आहेत. त्यापैकी १८ खोल्या हया व्हीआयपी व ए.सी. खोल्या आहेत. या इमारतीचा तळमजला कार्यरत असुन सद्या इमारतीचे बांधकाम सुरू आहे. त्याचप्रमाणे परगांवच्या स्वामी भक्तांच्या सोयीसाठी इतर बरीच बांधकामे भोसले महाराजांनी मोठया धाडसाने व भाविकांच्या मिळणाऱ्या देणग्याच्यां आधारे केले आहे. हया अन्नछत्रात दररोज दोन्ही वेळेस सरासरी १५००० भाविक महाप्रसादाचा (मोफत भोजन) लाभ घेऊन तृप्त होतात. अनेक मान्यवर अतिथी संस्थेस भेट देऊन व महाप्रसाद घेऊन समाधान व्यक्त केले आहे. तसेच भोसले महाराजांनी श्री स्वामी समर्थाच्यां भक्तीचा प्रसार व्हावा म्हणुन व परगांवच्या अबाल वृध्द विकलांग व रूग्ण अशा स्वामी भक्तांना स्वामी सेवा व स्वामी दर्शन व्हावे यासाठी श्री स्वामी समर्थ पालखी परिक्रमा सबंध महाराष्ट्रात सुरू केली. हया परिक्रमेचा कालावधी ६ महिने इतका असतो. अन्नदानाच्या माध्यमातुन मा. भोसले महाराज यांनी मानवतावादी कार्यास चालना दिली. नैसर्गिक आपदग्रस्त, भुकंपग्रस्त, पुरग्रस्त व जळीतग्रस्तांना त्यांनी मदतीचा हात पुढे केला आहे. शासनाच्या नानाविध खात्याच्या निरनिराळया योजना राबविण्यासाठी शासनास सर्वोतपरी भरीव सहकार्य केले आहे व अद्यापही केले जाते. शासनाचे विविध उपक्रम उदा: आरोग्य विषयक शिबीर, रक्तदान शिबीर, पल्स पोलिओ, नेत्र शस्त्रक्रिया, कुटूंब नियोजन शिबीर, सांस्कृतीक व क्रिडा विषयक शिबीर इ. उपक्रम राबवुन शासनास सहकार्य केले आहे. पोलिस खात्यास ही वेळोवेळी सहकार्य करीत आले आहे. गोरगरीब अनाथ गरजु विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक मदत तसेच गरिब व गरजु रूग्णांना त्यांच्या औषधोपचारासाठी वैद्यकीय मदत केली जाते. गेली २० वर्षे श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळ हे धर्मादाय संस्थान सन्मा. जन्मेजय भोसले महाराज यांच्या कुशल मार्गदर्शनाखाली नेत्रदिपक अशी यशस्वी वाटचाल करीत आहे. त्यांनी अल्पावधीतच अन्नछत्राच्या माध्यमाद्वारे स्वामीभक्ताचे नंदनवन फुलविले आहे.

अन्नछत्र मंडळाचे मातोश्री, श्रीमंत. कांतामती विजयसिंहराजे भोसले जिम्नॅशियम सेंटर ह्यात आधुनिक व्यायामशाळा

सामाजिक बंधिलकीचे भान ठेऊन अन्नछत्र मंडळ संस्थानने अलीकडेच ४ मे २००८ रोजी मातोश्री श्रीमंत कांतामती विजयसिंहराजे भोसले जिम्नॅशियम सेंटरची स्थापना केली. संस्थापक अध्यक्ष सन्मा. जन्मेजय विजयसिंहराजे भोसले यांच्या कल्पनेतुन साकारलेले हे जिम्नॅशियम सेंटर सोलापुर जिल्हयातील आदर्श आणि भव्य असे आहे. त्यामुळे जिल्हयात व सर्व स्वामी भक्तांमध्ये हा एक चर्चेचा व कौतुकाचा विषय झाला आहे. त्याच प्रमाणे देशामध्ये कोणत्याही देवस्थान/धार्मिक ठिकाणी जिम सेंटर (व्यायाम शाळा) नाही. फक्त अन्नछत्र संस्थानामध्येच कार्यरत असल्याने मा. संस्थापक अध्यक्ष यांच्या दुरदृष्टीचे कौतुक वाटते. भक्तीकडुन शक्तीकडे हया उक्तीप्रमाणे अक्कलकोट मधील युवापिढी ही स्वामी सेवा करीत व्यायामाचे शिक्षण घेत आहे.जी युवापिढी त्यांच्या ठराविक वयात भरकटण्या ऐवजी अन्नछत्रामध्ये व्यायामाचे धडे घेत आहे. अन्नछत्राच्या यात्री निवास १ या इमारतीत पहिल्या मजल्यावरील हॉल नं ८ मध्ये जिम सेंटर कार्यरत आहे. सदर जिम्नॅशियम सेंटरमधील जिम मशिन्स (व्यायामाची साधने )अद्यावत्र अशी आहेत.एकंदर रक्कम रू. १५,००,००० खर्च करून हया मशिन्स मागविल्या आहेत. जिम मशीनची रचना हॉलमध्ये आकर्षकरित्या करण्यात आली आहे. जिम्नॅशियम हॉल उत्तम तऱ्हेने सजविण्यात आला आहे. येथे व्यायामाचे शिक्षण व जिम उपकरणांची माहिती देणेकरिता खास प्रशिक्षीत असे प्रशिक्षक श्री.राजकुमार ढेपे (राज्य पंच)नेमण्यात आले आहेत.त्याचप्रमाणे एक शिपार्इ सर्व मशिन्सची साफसफार्इ व देखभालीसाठी नेमण्यात आला आहे.आजमितीस या जिम्न^शियम सेंटरमध्ये जवळपास विद्यार्थी ,नागरिक ,अ.कोट वासी व सेवेकरी मिळुन 250 जण सकाळी व संध्याकाळी नियमीतपणे व्यायाम करीत आहेत.यासाठी नाममात्र देणगी आकारली जाते. व्यायामासाठी एक एक तासच्या ब^चेस केल्या आहेत.येथे हेवी वेट लिFटींग तसेच 18 ते चाळीस वयोगटासाठी वेगळयाप्रकारची उपकरणे असुन 40 वर्षापुढील व्यक्तीसांठी वेगळा विभाग करण्यात आला आहे.त्यासाठी लार्इट वेट लिFटींग व इतर उपकरणे आहेत .अल्पावधीतच सोना बाथ ‚स्टीम बाथ ‚व अर्थोपेडिक उपचार सुविधा उपलब्ध करण्यात येत आहे.

अन्नछत्र मंडळाचे मातोश्री, श्रीमंत.कांतामती विजयसिंहराजे भोसले सार्वजनिक वाचनालय

परगावंच्या स्वामीभक्तांसाठी अक्कलकोट शहरवासियासांठी संस्थानचे मातोश्री,श्रीमंत.कांतामती विजयसिंहराजे भोसले सार्वजनिक वाचनालय 4 मे 2008 रोजी श्री स्वामी समर्थांच्या पुण्यतिथीचे औचित्य साधुन सुरू केले आहे. मा.ना.सिध्दारामजी म्हेञे साहेब यांच्या शुभहस्ते व मा.संस्थापक अध्यक्ष यांच्या प्रमुख उपस्थितीत उद्रघाटन करण्यात आले. अन्नदाना बरोबर ज्ञानदान करण्याच्या उद्रदेशाने तसेच युवा पिढीमध्ये, आलेल्या स्वामी भक्तांमध्ये वाचन संस्कॄती वाढीस लागावी हया उद्रदेशामुळे सदर वाचनालयाचे ज्ञानमंदिर या संस्थानने सुरू केले आहे.

अन्नछत्राच्या यशाचे गमक

श्री स्वामी समर्थांचा आशिर्वाद, स्वामीभक्तांचा स्वामींच्या रूपात मिळणारा उदार आश्रय आणि अन्नछत्रात अहोरात्र व अविरत परिश्रम करणारे निस्वार्थी वॄत्तीने सेवा करणारे असंख्य सेवेकरी व कार्यकर्ते त्यांचे परिश्रम व विनम्रता यावरच अन्नछत्राचे शुन्यातुन वटवॄक्षात रूपांतर झाले आहे.अन्नदानाच्या धर्मकार्यास वाहुन घेतलेले असंख्य स्वामी रूपातील देणगीदार आणि तरूण उत्साही व नम्र कार्यकर्ते आणि निस्वार्थीपणे सेवा करणारे सेवेकरी हेच आहे आमच्या मंडळाच्या यशाचे गमक. श्री.श्यामराव शिवराम मोरे.सचीव. श्री.स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळ, ट्रस्ट) अक्कलकोट .

अभियांञिकी महाविद्यालय

भविष्यात अभियांञिकी महाविद्यालय सुरू करण्याचा संस्थानचा मानस आहे.त्यासाठी आवश्यक गोष्टींची पुर्तता करणेकामी सुरूवातीस अन्नछत्रमंडळाने संस्थानच्या जागेसमोर गाणगापूर रस्त्यालगत 6 एकर जमिन घेतली असुन त्या ठिकाणी नियोजित अभियांञिकी महाविद्यालयाचा बोर्ड लावण्यात आला आहे.पुढील कार्यवाही सुरू आहे. " महिलांसाठी कला महाविद्यालय : अक्कलकोट तसेच जिल्हयामध्ये महिलांसाठी स्वतंत्र महाविद्यालय नसल्याने केवळ महिलांसाठी कला महाविद्यालय सुरू करणेबाबत संस्थानचा मानस असुन त्यादॄष्टीने संस्थान कार्यरत आहे.लवकरच सदर महाविद्यालयाची निर्मिती होत असुन यायोगे जिल्हयातील मुलींच्या महाविद्यालयीन शिक्षणाचे स्वतंत्र पणे सोय होणार आहे. त्याचप्रमाणे आर्थिकदॄष्टया दुर्बल निराधार व विकलांगाना स्वावलंबी जीवन जगता तावे यासाठी त्यांना सर्वोतोपरी सहाय्य करण्यात येणार आहे.व त्यांना शक्यतो रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देता येर्इल भविष्यात गरजु /गोरगरीब /अबालवॄध्द निराधारांना वैद्यकिय मदत करणेत येऊन त्यांना चांगले उपचार मिळावेत यासाठी संस्थान प्रयत्नशील आहे.तसेच गरीब व खेडयातुन आलेल्या विदयार्थांन्ं संस्थानाकडुन अर्थ सहाय्य देण्यात येते.तसेच अन्नछत्र परिसरात छत्रपती शिवाजी महाराजांची 15 फुटी फायबरची मुर्ती (सिंहासनाधिष्टीत)करून त्यासाठी शेड बांधले आहे.त्याचप्रमाणे श्री स्वामी समर्थ महाराजांची उभी 30 फुटी मुर्ती परिसरात ,महाप्रसाद हॉलसमोर खास शेड उभारून त्यात बसविली आहे.

अन्नछत्राच्या भविष्यातील योजना

अन्नछत्र मंडळाची व्याप्ती दिवसेनदिवस वाढतच चालल्याने आणि परगांवच्या स्वामीभक्तांच्या वाढत्या गर्दीमुळे सद्या चाललेले अन्नदान व निवासव्यवस्था हया अत्यावश्यक बाबींची पुर्तता होऊन सुध्दा भक्तांच्या सोयीसाठी इतर पुरक गरजांच्या पुर्ततेसाठी संस्थानने भविष्यांतकाहीं योजनांची आखणी केली आहे.आणि सदरकामी प्रगतीचे पाऊल उचलले आहे.
"महाप्रसादगॄह आणि प्रतिक्षा गॄह: " महाप्रसादासाठी दररोज दिवसेनदिवस कायमच हजारो भाविकांची गर्दी वाढत आहे.यास्तव एकाचवेळी जास्तीतजास्त स्वामी भक्तांना महाप्रसादाचा लाभ घेता यावा याकरिता स्ंस्थानने कुशल तज्ञ वास्तुशास्ञज्ञाकडुन महाप्रसादगॄह आणि प्रतिक्षागॄहाचे नकाशे तयार केले आहे.या नियोजित बांधकामामध्ये एकावेळेस 2000 स्वामीभक्त महाप्रसाद घेतील आणि 2000 स्वामी भक्त प्रतिक्षागॄहात बसतील असा महाप्रसादगॄह आणि प्रतीक्षागॄह अल्पावधीतच साकारणार आहे.सद्याचे पञ्याचे भव्य शेडवजा महाप्रसादगॄह काढण्यात येऊन त्याच जागेवर भव्य अशी सदरची इमारत होणार आहे.या बांधकामास लागणा¹या निधीची तरतुद भक्तांच्या उदार आश्रयातुन येणा¹या देणगीतुन करण्यात येणार आहे. या बांधकामाचा अंदाजीत खर्च रक्कम रू.पाच कोटी इतका अपेक्षित आहे. तद्रवत्र अन्नछत्र परिसरामध्ये स्वामी भक्तांना पोथीपारायणासाठी आणि ध्यानधारणेसाठी लवकरच ध्यानधारणा मंदिर उभारण्यात येणार आहे.सदर नियोजित वास्तुचे नकाशा व अंदाजपत्रक करण्याचे काम सुरू आहे.

अक्कलकोट तीर्थक्षेत्र विकासात सहभाग

शासनाकडुन अक्कलकोट तीर्थक्षेत्र घोषित होण्यास श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळाचा सिंहाचा वाटा आहे.कारण अन्नछत्र सुरू झाल्यापासुन स्वामी दर्शन व अन्नछत्रातील महाप्रसादासाठी भाविकांची गर्दी वाढु लागली .सर्व महाराष्ट्रात स्वामी समर्थ महाराजांचा भक्तीचा प्रसार झाला. त्यामुळे शासनाने दखल घेऊन तीर्थक्षेत्र घोषीत करावे लागले. त्या नंतर अक्कलकोटचा तीर्थक्षेत्र विकास आराखडा तयार होऊन त्याचे कार्य सुरू झाले .या विकास कार्यामागे अन्नछत्र मंडळ संस्थान सदैव अग्रेसर राहीले आहे.स्वत:च्या 16½ एकर जागेपैकी (मंदिरलगतच्या) 4½ एकर जागा मुस्ल्मि स्मशानभुमीसाठी संस्थानने विनामोबदला दिली आहे.उर्वरीत जागेपैकी 2 एकर जागा लिंगायत स्मशानभुमीसाठी देण्याची तयारी दर्शविली आहे. त्याच प्रमाणे अक्कलकोट शहर विकासासाठी बाहय वळणरस्ता (बायपास रोड )महत्वाचा असल्याने संस्थानने स्वत:च्या मालकीची जागा हया रस्त्यासाठी देऊ केली आहे.तसेच अन्नछत्रालगतच शहरातील हत्ती तलावाच्या सुशोभितकरणासाठी व गाळ काढणेकरिता रक्कम देऊ केली आहे.विकास कामाबाबतीत संस्थान हिरीरीने भाग घेत असते.अन्नछत्रामुळे शहरात व्यापार्रउदीम वाढला. अनेकांना रोजगार उपलब्ध झाला.1988 साली शहरात एक रिक्षा होती,भाविकांची गर्दी वाढल्याने आजमितीस शहरात पाचशेच्यावर रिक्षा आहेत.

विनम्र आवाहन

श्री स्वामी समर्थ महाराजांचा कॄपाशिर्वाद आणि भक्तांचा स्वामीच्या रूपात मिळणारा उदार आश्रय आणि अन्नदानाच्या कार्यात त्यागीवॄत्तीने अहोरात्र परिश्रम करणा-या सेवेकांचे योगदान यामुळेच अन्नछत्र मंडळाचे अल्पावधीतच वटवॄक्षात रूपांतर झाले आहे.ब्रम्हांडनायक श्री स्वामी समर्थ महाराजांचे चरणी अन्नदानाचे माध्यमातुन सेवा रूजु करण्यासाठी समस्त स्वामी भक्तांनी या स्वामी कार्यास सढळ हाताने मदत करावी ही नम्र विनंती.अन्नदानाच्या माध्यमातुन होत असलेल्या स्वामीकार्यात आपलेही योगदान असावे यासाठी परगांवाहुन येणा¹या हजारो स्वामीभक्तांच्या महाप्रसादाची व त्यांच्या निवासंच्या व्यवस्थेकरिता आणि श्री स्वामी समर्थांचे पवित्र स्वामीकार्य अखंडीत व अविरतपणे सुरू ठेवण्यासाठी सर्व स्वामी भक्तांनी अन्नदान व बांधकाम सेवेत मनापासुन सहभागी व्हा

श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळ ट्रस्ट, अक्कलकोट, सोलापूर.

☎ दुरध्वनी : कार्यालय : ०२१८१ – २२११८० / यात्री निवास : ०२१८१ - २२२५८७ / यात्री भुवन : ०२१८१ - २२२५५५
web: www.swamiannacchatra.org ✉ ई-मेल : contactus@swamiannacchatra.org

Follow On